Autor teksta
 
sofija
Šifra teksta
 
susp
Datum kreiranja
 
03-03-2009 11:15:01
Datum poslednje izmene
 
14-01-2011 12:32:24
Status teksta
 
JAVNI TEKST
Pregledano puta
 
638
 
 
Podesite izgled stranice! Možete promeniti veličinu i boju slova, kao i boju podloge:
 
 
Sistem postojanja
 

S pravom se može reći da je ontologija u osnovi svakog filozofskog učenja. Mada od antičkog doba do danas postoje različite interpretacije postojanja ipak je moguće ukazati na neke od neospornih činjenica. Tako na primer, postojanje predstavlja sistem komplementarno suprotnih stanja. Po tom pitanju nema nesuglasice medju filozofima. Nesuglasica nastaje kod definisanja ili odredjivanja tih stanja.

Materijalističko stanovište je ta stanja odredjuje kao biće-nebiće. U tom odnosu biće je fizička egzistencija koje ima oblik i pojavu dok se postojanje koje nema oblik i pojavu odredjuje kao nebiće ili nepostojanje. Na taj način fizička egzistencija poprima karakteristike opšte i jedine ideje postojanja čime se svesti poriče sposobnost njene egzistencije nezavisno od oblika ili materije i energije.

Većina filozofskih i religioznih učenja negira ideju nepostojanja ili nebića. Po njima je postojanje interakcija i transformacija fizičke i nefizičke dimenzije. U tom odnosu materija i energija kao oblici predstvaljaju pojavnu ili fizičku dimenziju dok svest kao nefizička dimenzija predstavlja bezoblični smisao ili suštinu postojanja.

Ne samo što se ovakvom interpretacijom omogućava egzistencija svesti nezavisno od oblika ili materije i energije već se njome materija i energija podredjuju svesti time što se tumače kao njene projekcije.

Mada je ovakvu teoriju nemoguće praktično dokazati ona se takodje ne može ni opovrgnuti. Tim, pre što se novijim naučnim otkrićima (pogotovo u oblasti kvantne fizike) sve više potvrdjuje njena validnost. S druge strane materijalističko stanovište obiluje kontradiktornošću. Tako na primer, jos je grčki filozof Parmenid (oko 500. g. pne.) skrenuo pažnju na kontradiktornost u odnosu biće-nebiće.

Po njemu nebiće (nepostojanje ili ništa) je nezamisliv pojam. Postoji samo jedno, večno, nestvoreno i neprolazno biće koje je sve što jeste i ono ne može da ne bude. Zato Parmenid tvrdi: “Biće jeste, nebiće nije.” “Od ničega nastaje ništa.“ ili “Ex nihilo nihil fit.“ (lat.) “The one: that it is and it is impossible for it not to be. This is the path of Persuasion, for it accompanies Objective Truth. The other: that it is not and it necessarily must not be. That, I point out to you, is a path wholly unthinkable, for neither could you know what-is-not (for that is impossible), nor could you point it out.“

Odnos bića-nebića nastao je u svesti. Zato je neophodno krenuti od analize svesti da bi se razumela formulacija bića-nebića. Svest u sebi sadrzi dva komplementarno suprotna stanja svesnog i nesvesnog. Svesno stanje je aktivno stanje mišljenja koje se manifestuje kao biće.

Nesvesno je sfera neshvaćenih, nerazumljivih ili nemanifestovanih nagona i osećanja koji prouzrokuju aktivno stanje mišljenja. Tako da je nesvesna, nemanifestovana sfera svesti suština ili bitak svesnog manifestovanog bića, te samim tim predstavlja višu sferu svesti.

U vezi toga neophodno je postaviti sledeće pitanje: Kako niža sfera svesnog doživljava vlastitu suštinu ili višu sferu nesvesnog?

Mišljenje kao aktivnost uvek ostaje u okviru komplementarnih suprotnosti pošto je to jedini način da postoji. Tako da biće svoju aktivnu, razumljivu sferu svesnog odredjuje kao nešto ili postojanje dok višu sferu pasivnog i nemanifestovanog usled vlastite ograničenosti definiše kao ništa ili nepostojanje.

Medjutim, ono takvom odredbom ostaje u sferi pojavnog a ne suštinskog odredjenja pošto suštinsko odredjenje zalazi u sferu nemanifestovanog koja prevazilazi aktivnost komplementarnih suprotnosti.

Suštinska spoznaja obuhvata obe komplementarne suprotnosti tako da se njome ostvaruje njihovo jedinstvo, pa samim tim i prestanak aktivnosti. Zato biće (kao aktivnost) nije u stanju da zamisli svoj bitak ili nemanifestovanu suštinu koja nema aktivnost, pojavu ili oblik.

Biće pojam nepostojanja ili ništa doživljava ili kao svetlu praznina bez oblika ili kao neprozirnu gustinu tame. Međutim, i jedno i drugo predstavljaju NEŠTO ili određenu manifestovanost. NIŠTA je nezamisliv pojam. Parmenid (u njegovoj delimično sačuvanoj pesmi) piše: "1. Here, on the one hand, aetherial flame of fire, gentle, very light, everywhere the same as itself... 2. But not the same as this other, which in itself is opposite: dark night, a dense and heavy body. All this order I present to you as probable, so that no mortal belief shall ever outdo you. But since all things have been named light and night, and their powers have been assigned to each, all is a plenum of light and obscure night together, both equal, since nothingness partakes in neither.”

Sistem je zasnovan na interkciji različitih elemenata unutar njega. Medjutim, u sistemu postojanja izmedju bića i nebića (po samoj definiciji nebića) interakcija nije moguća. Biće se ne može objasniti nebićem kao što se i nebiće ne može objasniti bićem. Zato se nameću i sledeća pitanja: Da li je moguće da izmedju bića i nebića (kao komplementarnih suprotnosti u okviru sistema postojanja) ne postoji nikakva interakcija? Da li je suprotnost biće-nebiće pravilno formulisana, tj. da li je uopšte moguće postojanje nebića ili nepostojanja? Na osnovu čega se vrši procena postojanja? Na osnovu čega se odredila dimenzija nepostojanja?

Procena postojanja je zasnovana na uočavanju. Sve ono što je uočeno ili što se može uočiti definiše se kao postojanje. Samo ono što ljudi nisu u stanju da uoče ni čulima ni najsavremenijim tehnoloskim instrumentima definiše se kao nepostojanje ili nešto čega nema.

I čula i instrumenti su pomoćno sredstvo kojima ljudi vrše uočavanje. Suština tog uočavanja nalazi se uvek u svesti ljudi ili njihovom razumevanju što je i Protagora primetio sledećom izjavom: "Čovek je merilo svih stvari; onoga što jeste da jeste; onoga što nije da nije."

Ne samo što ljudi uočavaju kroz svest već su oni takodje formirali i pojmove postojanja i nepostojanja na osnovu manifestacije svesti u fizičkoj egzistenciji. Tako na primer, sa smrću inteligentinih živih bica manifestacija njihove svesti prestaje biti uočljiva te se zaključuje da je više nema ili da ne postoji.

Međutim, da li takvo tvrđenje može imati karakter suštinskog razumevanja ako se uzme u obzir činjenica da sama svest još uvek nije shvaćena ili adekvatno objašnjena? Koliko je naše razumevanje ograničeno našim čulima kao i prirodnim ili fizičkim zakonitostima, tako da fizičku dimenziju postojanja doživljavamo kao opštu i jedinu moguću dimenziju postojanja a sve izvan nje kao nepostojanje? Odnosno, koliko smo procenu postojanja ograničili samo na pojavnu uočljivost ili materiju, telo, oblik ili pojavu?

Ako nešto nije uočljivo za ljude to ne mora da znači da ga nema ili da ne postoji. Nedostatak dokaza o postojanju svesti ljudi posle njihove smrti nije dokaz o njenom nepostojanju. Nedostatak dokaza nastaje kao posledica ograničenog razvoja ljudi, tj. njihove ograničene sposobnosti uočavanja i razumevanja postojanja ili njihovog ograničenog razumevanja vlastite svesti.

Pojam nepostojanja odnosi se samo na svest koja daje život organskoj materiji. Iako i organska i neorganska materija ili tela (oblici, pojave) podležu zakonitosti prolaznosti, razaranja ili raspadanja, samo se za svest kaže da nestaje, dok se za materiju i energiju tvrdi da su neuništivi pošto i posle razaranja jednog oblika ili materijalnog tela i dalje ostaju prisutni u fizičkom postojanju.

Materijalno-energetske čestice ili atomi jednog razorenog oblika takođe imaju oblik čime se omogućava da su i dalje uočljivi u fizičkoj egzistenciji. Međutim, svest čak i kada je prisutna u telima živih bića ili kada stvara životnu aktivnost u njima nije fizički uočljiva. Ne ukazuje li se time na njenu bezobličnost ili njen nefizički kvalietet koji shodno tome ima i drugačije zakonitosti razvoja i transformacije?

Time što svest nema oblik ne umanjuje se mogućnost njene daljnje egzistencije kroz promenu ili transformaciju njenog stanja. Koliko mi razumemo život ili oduzimamo svrhu i smisao egzistenciji živih bića? Anštajn je uvideo nedoslednost i ograničenost u prividu nestanka svesti sledećom izjavom : "What is the meaning of human life, or of organic life altogether? To answer this question at all implies a religion. Is there any sense then, you ask, in putting it? I answer, the man who regards his own life and that of his fellow creatures as meaningless is not merely unfortunate but almost disqualified for life."

Još od davnina (u Hindu filozofiji Samkhya, kod Grčkih filozofa i td.) se svest objašnjava kao bezoblična, suštinska dimenzija postojanja koja se nalazi u interakciji s pojavnim oblicima fizičke dimenzije. Medjutim, tek s Dekartom je postavljen problem odnosa svest-telo koji je i danas aktuelan.

Dekart je definisao razum kao nefizički kvalitet koji je suprotan telesnom ili materijalnom (fizičkom kvalitetu). Po njemu se nadražaji preko čula prenose do mozga a odatle do nefizičkog duha. Svest je nezavisna od tela i može da egzistira nezavisno od njega pošto predstavlja potpuno drugačiji ili suprotan kvalitet. U Meditaciji VI on piše: " I have a clear and distinct idea of myself as a thinking, non-extended thing, and a clear and distinct idea of body as an extended and non-thinking thing. Whatever I can conceive clearly and distinctly, God can so create."

Već pomenuti naučnik Charles P. Steinmetz je takođe razmatrao odnos materija-energija-svest te navodi svest kao mogući entitet “X“ koji se razlikuje od materije i energije, te se shodno tome nalazi s njima u interakciji. Zbog dužine članka navodim samo neznatan deo izlaganja: "In the energy transformations accompanying mental activity, just as much energy of one form appears as energy of some other form is consumed, and the mental activity is no part of the energy. In the transformations of matter accompanying mental activity, just as much matter of one form appears as matter of some other form is consumed, and the mental activity is no part of either—that is, neither energy nor matter has been transformed into mental activity, nor has energy or matter been produced by mental activity.

All attempts to account for the mental activity as produced by the expenditure of physical energy, or as producing physical energy—that is, exerting forces and action—have failed and must fail, and so must any attempt to record or observe and measure mental activity by physical methods—that is, methods sensitive to the action of physical forces.

But what, then, is mind? Is it a mere phenomenon, accompanying the physico-chemical reactions of life and vanishing with the end of the reaction, just as the phenomenon of a flame may accompany a chemical reaction, and vanish when the reaction is completed? Or is mind an entity, just like the entity energy and the entity matter, but differing from either of them—in short, a third entity? We have compared mind with the phenomenon of a flame accompanying a chemical reaction; but, after all, the flame is not a mere phenomenon, but is an entity, is energy.”

David Bohm razlikuje vidljivu (explicate) i nevidljivu (implicate) realnost koje se međusobno prepliću. Po njemu je nevidljiva realnost (nedeljiva celina pokreta) realnost višeg reda i smisla koja je suština vidljive pojave i oblika: “each relatively autonomous and stable structure is be understood not as something independently and permanently existent but rather as a product that has been formed in the whole flowing movement and what will ultimately dissolve back into this movement. How it forms and maintains itself, then, depends on its place function within the whole”

Iz ovoga se može zaključiti da interpretacija svesti kao nefizičkog, bezobličnog kao i suštinskog entiteta nije karakteristična samo za religiju i filozofiju već je zastupaju i pojedini istaknuti naučnici. Svestranost takvog shatanja ukazuje na činjenicu da se njime prevazišla ograničenost pojavnog razumevanja te da se ostvarila sveobuhvatnost koja je osnovni pokazatelj suštinskog uvida ili razumevanja.

STATUS STRANICE: Stranica ovog teksta je formirana za 0.0062 sek.  
 
 
Podesite izgled stranice! Možete promeniti veličinu i boju slova, kao i boju podloge:
 
 
 
POŠALJITE TEKST - "Sistem postojanja" - SVOM PRIJATELJU!
 
AKO VAM JE STALO DA I VAŠI PRIJATELJI DUHOVNO NAPREDUJU, OBAVESTITE IH O SAJTU www.OBJAVE.com!
 
Recycle Data
(Ovaj tekst)
Recycle Data
(Ostali tekstovi)
 
 
 Svi moji markeri
 Sve moje beleške